Wyniki badań ankietowych: Czynniki wpływające za zakup suplementów diety

Agencja Badawczo-Rozwojowa Time4Progress postanowiła zbadać tematykę suplementów diety, opierając się na anonimowym badaniu ankietowym, przeprowadzonym dla grupy przypadkowych 70 osób. Zbadaliśmy jaki rodzaj suplementów diety konsumenci spożywają najczęściej, jaki koszt w związku z tym ponoszą, czym kierują się przy wyborze określonego produktu i czy zwracają uwagę na możliwe interakcje między suplementami a lekami.

W dzisiejszych czasach organizm ludzki narażony jest na działanie wielu szkodliwych czynników zewnętrznych. Stale rosnące tempo życia, pośpiech, stres, brak ruchu, siedzący tryb pracy, używki, a przede wszystkim źle zbilansowana i niezdrowa dieta zwiększają zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne. Dlatego też, stosowanie suplementów diety jest uznawane przez większość społeczeństwa  za niezbędne działanie, które umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i zachowanie zdrowia.

Istotne jednak jest zwrócenie uwagi na to, że są to preparaty uzupełniające, które w żadnym stopniu nie zastąpią racjonalnej, dobrze zbilansowanej, dopasowanej do potrzeb organizmu diety. Zmiany pogody, różne sytuacje życiowe i problemy ze zdrowiem powinny skłonić do refleksji nad własnym stanem zdrowia, kondycją fizyczną, samopoczuciem, a przede wszystkim dietą, bogatą w mikro- i makroelementy, dostarczane organizmowi zarówno z żywności, jak i w formie właśnie suplementów diety.

Suplementy diety definiuje się jako skoncentrowane środki spożywcze, będące źródłem witamin lub składników mineralnych. Najczęściej występują one w formie proszku, tabletek, kapsułek i płynów.

Przed podjęciem decyzji o stosowaniu witamin i składników mineralnych ważne jest, aby została ona poprzedzona analizą stanu odżywienia oraz sposobu żywienia. Ma ona charakter bardzo indywidualny i powinna być dla każdej osoby, najlepiej po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem, ustalana oddzielnie. Suplementacja diety powinna być jak najbardziej efektywna i ukierunkowana na dostarczenie tych składników mineralnych, których organizm w ogóle nie posiada lub w codziennej diecie jest go bardzo mało. Bardzo istotne jest również określenie powodów niedoborów takich składników oraz wskazanie odpowiedniego w związku z tym sposobu postępowania. Zaleca się stosowanie tego rodzaju preparatów przede wszystkim przez osoby stosujące bardzo restrykcyjne diety, na przykład niskoenergetyczne, kobiety w ciąży, których organizm zwiększa zapotrzebowania w tym okresie na składniki mineralne, a także przez sportowców i osoby starsze.

Agencja Badawczo-Rozwojowa Time4Progress postanowiła zbadać tematykę suplementów diety, opierając się na anonimowym badaniu ankietowym, przeprowadzonym dla grupy przypadkowych 70 osób. Zbadaliśmy jaki rodzaj suplementów diety konsumenci spożywają najczęściej, jaki koszt w związku z tym ponoszą, czym kierują się przy wyborze określonego produktu i czy zwracają uwagę na możliwe interakcje między suplementami a lekami. Wszystko to opiera się na podziale naszych respondentów według 5 głównych grup wiekowych, płci oraz obszaru demograficznego jaki zamieszkują.

Wyniki badań ankietowych:

  • 30% (21) osób wśród respondentów nie spożywa suplementów diety (15 mężczyzn i 6 kobiet),
  • większość ankietowanych stanowiły kobiety,
  • naszą ankietę najczęściej wypełniali studenci i osoby pracujące między 21. a 30. rokiem życia, choć przedziały wiekowe były dość wyrównane (jedynie 5,7% to osoby po 50 roku życia),
  • struktura demograficzna także była dość wyrównana, choć w większości znalazły się osoby mieszające na wsi i w dużych miastach powyżej 50 tys. mieszkańców,
  • do 3 najczęściej wybieranych rodzajów suplementów diety należą: suplementy diety witaminowe (58,3%), wpływające na poprawę koncentracji i witalności (29,8%) oraz suplementy diety dla sportowców (20,8%),
  • głównym źródłem informacji odnośnie suplementów diety był internet oraz opinia znajomych i bezpośrednia rekomendacja od lekarza lub farmaceuty (wśród innych wymienianych źródeł pojawiło się np. polecenie danego specyfiku przez trenera personalnego),
  • najczęściej wybieraną postacią suplementu były tabletki,
  • głównym czynnikiem, wpływającym na zakup danego suplementu diety był skład oraz zastosowanie danego produktu,
  • 65,3% naszych respondentów uważa, że spożywanie suplementów diety ma pozytywny wpływ na nasze zdrowie (tylko 5,4% ankietowanych nie wyraziło swojej opinii na ten temat),
  • 58,3% spożywa suplementy diety zgodnie z zaleceniami lekarza, ale aż 31,3% ankietowanych stwierdziło, że jest to zależne od rodzaju suplementu diety jaki spożywają (zauważono, że najczęściej tyczy się to suplementów diety na odchudzanie, witaminowych oraz wspomagających prawidłowe trawienie),
  • zdecydowana większość - 75% badanych – jest świadoma faktu, że spożywanie suplementów diety wraz z innymi lekami może spowodować zmiany w naszym organizmie.

 

Wnioski z badań ankietowych:

Oczywistym wnioskiem wysuwającym się z ankiety, przeprowadzonej przez firmę Time4Progress jest fakt, że społeczeństwo coraz częściej sięga po suplementy diety i to nie tylko jednego rodzaju – powyżej 60%  ankietowanych wybrało minimum dwa typy suplementów diety. Rodzaje najczęściej kupowanych produktów, czyli suplementy diety witaminowe, wpływające na poprawę koncentracji i witalności oraz suplementy diety dla sportowców świadczy o tym, że dolnośląskie społeczeństwo jest aktywne, bardzo dba o dostarczanie do swojego organizmu niezbędnych witamin oraz substancji, wspomagających prawidłową koncentrację i dające więcej siły do działania. Badanie pokazuje również, że ankietowani uważają, że mają dość szeroką wiedzę na temat suplementów diety, interesują się tą tematyką i stale poszerzają swoją wiedzę – zasięgają porad fachowców (według nas najlepsza opcja J), ale także uczą się na własną rękę. Zdecydowana większość jest świadoma pozytywnych skutków działania suplementów diety, ale jest także przy tym ostrożna i dba o taki dobór produktu, który nie będzie kolidował z innymi lekami. Jest to bardzo dojrzała postawa i pokazuje, że w większości przypadków zakup danego leku jest dokładnie przemyślany.

Stosując suplementy diety należy być ostrożnym, ponieważ:

Nadmierne spożywanie witamin i składników mineralnych może powodować skutki uboczne, czyli wtedy, gdy nie ma uzasadnienia z żywieniowego punktu widzenia:

  • przedawkowanie witaminy A ma działanie teratogenne, nadmiar miedzi powoduje uszkodzenie wątroby, a wysokie dawki fluoru powodują fluorozę,
  • nadmiar żelaza, odkłada się w trzustce, wątrobie i w innych narządach powodując tzw. hemochromatozę,
  • przyjmowanie niewłaściwych składników w nieodpowiednich proporcjach, zażywane w zbyt dużych lub zbyt małych dawkach – przykład: łączenie ze sobą preparatów witaminowo-mineralnych z „żywnością funkcjonalną”, czyli produktami spożywczymi wzbogaconymi w: nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy i składniki mineralne, stanole, błonnik pokarmowy oraz probiotyki i prebiotyki (na przykład, napoje wzbogacane w witaminy E, B1, B2, B6, płatki śniadaniowe - w witaminy z grupy B i C, niacynę czy żelazo),
  • bardzo często objawy nadmiaru składników mineralnych, zwłaszcza w początkowym okresie, są mało specyficzne, można je pomylić z objawami innych schorzeń, ale najczęściej są to bóle głowy, osłabienie, zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego, a także przewodu pokarmowego,
  • stosowanie składników mineralnych w niewystarczających ilościach tak, że łączna ilość suplementów w diecie jest w dalszym ciągu zbyt mała - ma to miejsce najczęściej w przypadku takich składników mineralnych, jak miedź, cynk, magnez oraz wapń.
  • zaburzone zostają proporcje między poszczególnymi składnikami mineralnymi, co w konsekwencji może doprowadzić do interakcji między tymi składnikami. Na skutek interakcji wapnia i żelaza, zostaje zmniejszone wchłaniania żelaza. Innym przykładem takiego działania jest interakcja żelaza z cynkiem i miedzią, które występując razem wpływają na obniżenie ich wchłaniania. Dlatego też bardzo istotne jest zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy spożywanymi składnikami mineralno- witaminowymi. Ważne jest również to, żeby uwzględnione zostało stosowanie suplementów diety z racją pokarmową, a także z produktami spożywczymi już wzbogaconymi w witaminy i składniki mineralne.
  • suplementy diety dla sportowców: jako że bardzo dużo osób zaznaczyło właśnie ten produkt informujemy, że

- w przypadku alergii na laktozę należy szczególnie uważnie przeczytać skład białek oraz gainerów,

- produkty przedtreningowe – podnoszą ciśnienie krwi, są więc niewskazane dla osób o podwyższonym ciśnieniu lub posiadających problemy z krążeniem,

- kreatyny – w przypadku stosowania bardzo dużych dawek przez długi czas u osób z chorobami nerek istnieje ryzyko uszkodzenia tego narządu - zaleca się cykle trwające nie dłużej niż 6 tygodni ciągłej suplementacji okołotreningowej.

Stosowanie w nadmiarze suplementów diety jest bardzo często przeciwwskazaniem przy niektórych chorobach. Dzieje się tak w przypadku hemochromatozy, powstałej na skutek przedawkowania żelaza, które gromadzi się w wątrobie, trzustce i sercu, powodując tym samym uszkodzenie narządów. Również w chorobie Wilsona, występującej bardzo rzadko, następuje gromadzenie nadmiarów miedzi w mózgu, wątrobie i nerkach.

Jak można zauważyć konsekwencje nieodpowiedzialnego przyjmowania preparatów wspomagających są bardzo duże. Jak więc uniknąć wpadek i wybrać taki produkt, który nam nie zaszkodzi, a pomoże? Poniżej mamy dla Państwa kilka propozycji:

  • nie kupuj suplementów „na chybił trafił” – tylko lekarz, dietetyk, czy farmaceuta pomoże ci prawidłowo dobrać odpowiedni suplement i zleci wykonanie niezbędnych badań,
  • nie każda reklama prawdę Ci powie – nie sugeruj się tym co piszą lub mówią w telewizji, radiu czy w Internecie – to że masz takie same objawy nie znaczy, że odpowiada za nie ta sama przyczyna,
  • suplementem nie zastąpisz dobrze zbilansowanego i pełnowartościowego posiłku czy aktywności fizycznej, czyli prosto: cheeseburger + tabletka nie załatwią sprawy ;)
  • stosuj suplementy zgodnie z zaleceniami lekarza, farmaceuty lub dietetyka – unikniesz sytuacji opisanych powyżej,
  • przydatne: sprawdź czy dany suplement diety jest zapisany w wykazie zgłoszonych suplementów diety i jaki jest jego status http://www.rejestrzp.gis.gov.pl/,
  • kiedy jednak kupisz suplement na własną rękę zapoznaj się dokładnie z ulotką i opakowaniem – sprawdź czy zawiera wszystkie informacje odnośnie składu, dat przydatności, serii produktu, dawkowania i skutków ubocznych.

Opracowanie: J. N.

Źródła:

  1. http://bonavita.pl/odzywki-i-suplementy-diety-dla-sportowcow-moga-wywolywac-skutki-uboczne
  2. Co warto wiedzieć o suplementach diety? Poradnik konsumencki., Warszawa, listopad 2015
  3. http://www.rejestrzp.gis.gov.pl/
  4. Mieszkowska M., Michota-Katulska E., Suplementy diety – korzyści i działania niepożądane, Bezpieczeństwo Pracy 6/2008 – dostęp PDF
  5. Wyniki ankiety – opracowanie własne.